پیوندها
صفحه اصلی > حوزه ستاد > دبیر ستاد > پیام دبیر ستاد 
پیام دبیر ستاد

روند فزاينده مصرف حامل های انرژی در بيست و پنج سال گذشته از مسايل اساسی بخش انرژی در فرآيند توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور بوده و گسترش سيستم عرضه انرژی بعنوان يک راهکار اصلی برای تامين تقاضای انرژی مورد توجه بوده است. تامين تقاضای انرژی از طريق افزايش ظرفيتهای سيستم عرضه انرژی از يک سو به مصرف گسترده منابع انرژی فسيلی منجر شده و از طرف ديگر، پيامد روند مزبور تخصيص حجم وسيعی از منابع اقتصادی به بخش عرضه انرژی و محدود شدن امکان مبادلات انرژی در بازارهای بين­ المللی بوده است.

پيامدهای روند پرشتاب افزايش تقاضای انرژی و توسعه سطحی سيستم عرضه انرژی به تبع آن باعث شده بود تعادل انرژی در دوران بعد از جنگ تحميلی به سختی تامين گردد و افزايش بازده انرژی در دهه هفتاد شمسی به صورت يک الزام تجلی پيدا کند. از اينرو، تدوين قوانين و آئين ­نامه­ های لازم برای مديريت انرژی صورت پذيرفت و ايجاد نهادهای اجرايی برای بهينه­ سازی انرژی در دستور کار وزارت نفت و نيرو قرار گرفت. فعاليت نهادهای اجرايی در دهه ­های هفتاد و هشتاد شمسی به توسعه پايگاه اطلاعات انرژی، تعميق شناخت از مسايل انرژی در بخش­های اقتصادی و اجتماعی، توسعه انسانی و گسترش فرهنگ بهره ­وری منجر گشته ولی تداوم موانع اساسی در راه بهينه ­سازی انرژی مبنی بر حجم بالای يارانه انرژی، عدم شکل­ گيری تقاضا برای فناوري های کارآمد انرژی، ضعف ساختارهای فنی و حقوقی، محدود بودن فعاليت شرکتهای خدمات انرژی و نبود ارتباط بهم ­پيوسته و کارآمد بين نهادهای توسعه دهنده دانش فنی و فناوری سبب شده است افزايش بهره ­وری جزيی انرژی در اقتصادی ملی به سختی امکان ­پذير باشد.

استمرار روند پرشتاب تقاضای انرژی در يک دهه اخير با افزايش توليد و پخش آلاينده ­های هوا و آب همراه شده و آلودگی هوا به دليل مصرف بالای فرآورده­ های نفتی و گاز طبيعی در سيستمهای تبديل انرژی ساکن و متحرک از شدت و حدت بالايی برخوردار گشته و در شهرهای بزرگ به يک معضل اساسی تبديل شده است. توليد فزاينده نفت­ خام و گازطبيعی نيز ضمن تشديد تخريب منابع انرژی با آلودگی وسيع آبهای سطحی و زيرزمينی و درياها همراه بوده است. علاوه بر موارد مذکور لازم است به تحديد امنيت انرژی به دليل وابستگی تعادل انرژی به واردات فرآورده ­های نفتی سبک نيز اشاره شود.

در نيمه دوم دهه هشتاد شمسی مشکلات و مسايل اقتصادی، اجتماعی، زيست­ محيطی و فنی ناشی از روند فزاينده انرژی به شکل فرآيند بحران­ زا در اقتصاد ملی پديدار شده و ضرورت کاهش شدت انرژی در افتصاد ملی در قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی تجلی پيدا کرد و اصلاح الگوی مصرف و قوانين مربوط به مديريت تقاضای انرژی به تصويب رسيد. ارتقای بهره­ وری انرژی و توسعه زيرساختهای لازم برای بهينه ­سازی انرژی، توسعه و کاربرد فناوريهای کارآمد انرژی و محيط­ زيست و انرژيهای تجديدپذير در دستور کار تصميم­ گيران در بخش انرژی قرار گرفته و پيگيری راهکارهای بهينه­ سازی انرژی مورد تاکيد بوده است.

پتانسيل بهينه ­سازی انرژی و محيط­ زيست در ميان مدت (دوره زمانی پنج سال) در حدود 390 ميليون بشکه معادل نفت انرژی اوليه برآورد می ­شود و کاهش مصرف حامل های انرژی نهايی به ميزان 25% معادل انرژی اوليه امکان­ پذير است. ارزش اقتصادی پتانسيل انرژی اوليه قريب به 39 ميليارد دلار در سال برآورد می­شود و اين رقم با مقدار صادرات حامل های انرژی قابل مقايسه است و نسبت آن به توليد ناخالص داخلی کشور قابل توجه است.

بهينه ­سازی انرژی و محيط ­زيست مجموعه اقدامات و ساز و کارهای بهم ­پيوسته و سازگار با يکديگر را شامل می­شود و تحقق برنامه­ های بهينه­ سازی انرژی و محيط­ زيست مشارکت مجموعه ذينفعان را شامل می­شود که در سطح کل اقتصاد و در بخشهای توليدی و خدماتی پراکنده هستند. ولی پيگيری اقدامات بهينه­ سازی انرژی و محيط­زيست از يک طرف درک مشترک و تشريک مساعی کليه ذينفعان را الزامی می­نمايد و از سوی ديگر، هم ­افزايی امکانات، توانمنديها و شکل­ دهی به بازار خدمات انرژی و توسعه و کاربرد فناوری کارآمد انرژی و محيط­ زيست از جمله شرايط اساسی برای تحقق برنامه ­های بهينه ­سازی انرژی و محيط­ زيست بشمار می­ آيند.

ستاد بهينه­ سازی انرژی و محيط­ زيست با توجه به درک مشخص از مسايل انرژی کشور و به منظور تسريع رفع موانع برای افزايش کارايی انرژی در اقتصاد ملی در آذر ماه سال 1392 با هدف پيگيری خط­ مشی مديريت جامع انرژی، ايجاد هماهنگی بين دستگاههای اجرايی و جلب مشارکت ذينفعان در عرصه بهينه ­سازی انرژی و محيط­ زيست در معاونت علمی و فناوری رياست جمهوری اسلامی ايران سازماندهی شد. ستاد براساس چشم­ انداز توسعه پايدار بخش انرژی ماموريت و اهداف فعاليت خود را تعريف نموده است و تحقق اهداف را از طريق برنامه ­های عملياتی پيگيری می­نمايد.

 

یداالله سبوحی

دبیر ستاد بهینه سازی انرژی و محیط زیست